28/05/2014

Odzyskanie świadczenia emerytalnego zawieszonego przez ZUS.

Decyzją ZUS zostało mi zawieszone prawo do wypłaty emerytury za okres od dnia 1.10.2011r do dnia 1.06.2012r. na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odwołałam się od tej decyzji, jednakże odmówiono mi jej uchylenia. W uzasadnieniu poinformowano mnie, że pomimo iż Trybunał Konstytucyjny uznał niekonstytucyjność powyższych przepisów, to nie wskazał ani w wyroku, ani w jego uzasadnieniu daty utraty ich mocy prawnej. Tym samym wyrok nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012r. okresu zawieszenia emerytur. Czy taka interpretacja ZUS dotycząca niekonstytucyjności przepisów jest poprawna? I czy mam jeszcze jakąś możliwość, aby odzyskać niesłusznie niewypłacone przez ZUS świadczenie?

Niekonstytucyjność art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie której została wydana decyzja zawieszająca prawo do wypłaty emerytury, została potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem wydanym w dniu 13 listopada 2012r. w sprawie o sygnaturze K 2/12.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzje odmawiające uchylenia wcześniejszych decyzji zawieszających prawo do emerytury, powołuje się na art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. ZUS wskazując na przywołany przepis uznał, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z chwilą ich ogłoszenia, o ile Trybunał Konstytucyjny nie określi inaczej w orzeczeniu. W następstwie takiego rozumowania przyjął, że utrata mocy obowiązującej przepisów uznanych przez Trybunał za niekonstytucyjne następuje z dniem ogłoszenia orzeczenia trybunału.

Niestety trudno zgodzić się z taką interpretacją organu, jakoby nie określenie przez Trybunał Konstytucyjny momentu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego oznaczało, iż uznany za niekonstytucyjny przepis staje się taki i wywołuje skutek, dopiero po ogłoszeniu orzeczenia TK. Należy tutaj odróżnić skutki wyroku Trybunału, które wyczerpują się w utracie mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, od skutków samej utraty mocy obowiązującej tego przepisu.

Jak wynika z art.190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie TK o niekonstytucyjności aktu normatywnego - jego przepisu lub przepisów - stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Możliwości jakie daje powyższy przepis, stwierdzają jednoznacznie, iż w przypadku wydania wyroku o niekonstytucyjności, ma on swoistą moc wsteczna tzn. że przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, czyli od dnia jego wejścia w życie.

Niezależnie od powyższego, dnia 19 lutego 2014r. weszła w życie Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r. Celem ustawy jest realizacja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. (K 2/12) i dotyczy osób, które miały prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., jednak dalej kontynuowały zatrudnienie bez rozwiązania stosunku pracy. Umożliwia ona wszystkim tym osobom, którym zaprzestano wypłacać świadczenia emerytalne w okresie poprzedzającym wyrok Trybunału, na zwrot zaległych kwot zawieszonej emerytury wraz z odsetkami. Do zwrotu powyższych świadczeń konieczne jest jednak złożenie wniosku do organu rentowego, który wypłaca emeryturę. Nie jest wymagane złożenie dokumentu w szczególnej formie, musi on jednak zawierać obligatoryjne elementy pozwalające na identyfikację świadczeniobiorcy tj. imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer emerytury, nazwę oddziału i informację, że dotyczy to wypłaty zawieszonej emerytury wraz z odsetkami oraz podpis. Istotne jest również, iż do kwoty wypłaty zawieszonej emerytury doliczone zostaną odsetki, jednakże liczone są one wyłącznie do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 19 lutego 2014 r.

Opracowała: Katarzyna Łyżka.

Aprobata: Grzegorz Górski, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radców Prawnych G.Górski, M.Szetela s.c.